Σιδηροπαινική Αναιμία

Σιδηροπενική αναιμία παρουσιάζεται όταν η προσφορά του σιδήρου στο μυελό των οστών δεν επαρκεί για τις ανάγκες της ερυθροποίησης ( αιμοποίησης ) με αποτέλεσμα την μείωση των ερυθρών αιμοσφαιρίων και της αιμοσφαιρίνης ή και των δύο κατά τουλάχιστον 10% από τις μέσες τιμές του φυσιολογικού πληθυσμού αντίστοιχης ηλικίας και φύλλου. Η αιμοσφαιρίνη είναι πρωτείνη που περιέχεται στα ερυθρά αιμοσφαίρια. Αυτός ο τύπος της αναιμίας είναι συνέπεια της ανεπάρκειας σιδήρου , ο οποίος είναι ένα από τα ουσιώδη συστατικά της αιμοσφαιρίνης. Ο σίδηρος που προσλαμβάνεται από τα τρόφιμα απαντάται σε δύο μορφές , το δισθενή σίδηρο και τον τρισθενή. Επίσης , μπορεί να κατηγοριοποιηθεί ως αιμικός και μη αιμικός. Αναλυτικότερα , ο σίδηρος που είναι συνδεδεμένος με την αίμη ονομάζεται αιμικός σίδηρος και προσλαμβάνεται από την κατανάλωση ζωικών τροφών , κυρίως λόγω της περιεχόμενης ποσότητας αιμοσφαιρίνης και μυοσφαιρίνης. Αντίθετα , ο σίδηρος που δεν είναι συνδεδεμένος με την αίμη λέγεται μη αιμικός και προσλαμβάνεται συνήθως ως φερριτίνη ή άλλη μορφή από τα φυτικά τρόφιμα.

 

ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΠΟΥ ΕΠΗΡΕΑΖΟΥΝ ΤΗΝ ΑΠΟΡΡΟΦΗΣΗ ΤΟΥ ΜΗ ΑΙΜΙΚΟΥ ΣΙΔΗΡΟΥ 

 

  • Σάκχαρα ( π.χ. φρουκτόζη , σορβιτόλη )
  •  Παράγοντας κρέατος
  •  Αναγωγικά οξέα ( π.χ. βιταμίνη C , κιτρικό οξύ )

 

Οι δύο διαιτητικοί παράγοντες που προάγουν την απορρόφηση του σιδήρου είναι ο παράγοντας που βρίσκεται στο κρέας , τα πουλερικά και τα ψάρια ( παράγοντας κρέατος ) και η βιταμίνη C. Το κρέας παίζει σημαντικό ρόλο στην απορρόφηση του σιδήρου γιατί περιέχει αιμοσφαιρίνη ( πηγή αιμικού σιδήρου ) ενώ όσο αφορά τη βιταμίνη C , αυξάνει την απορρόφηση του σιδήρου μετατρέποντας τον τρισθενή σε δισθενή σίδηρο.

 

ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΠΟΥ ΑΝΑΣΤΕΛΛΟΥΝ ΤΗΝ ΑΠΟΡΡΟΦΗΣΗ ΜΗ ΑΙΜΙΚΟΥ ΣΙΔΗΡΟΥ

 

 

  • Χαμηλό ποσοστό αιμικού σιδήρου ( π.χ. σε χοτοφάγους )
  •  Πολυφαινόλες ( που υπάρχουν π.χ. στο τσάι και τον καφέ ). Η πρόσληψη τσαγιού μαζί με τα γεύματα μπορεί να μειώσει την απορρόφηση του μη αιμικού σιδήρου ως και 50%.
  •  Φυτικό οξύ που περιέχεται κυρίως στα δημητριακά ολικής αλέσεως και σε κάποια λαχανικά , ξηρούς καρπούς και σπόρους είναι αποδεδειγμένο ότι μειώνει σημαντικά την απορρόφηση του μη αιμικού σιδήρου.
  •  Φωσβιτίνη ( πρωτείνη του κρόκου του αβγού )
  •  Οξαλικό οξύ ( που υπάρχει π.χ. στο τσάι και το σπανάκι )

 

ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΠΟΥ ΑΝΑΣΤΕΛΛΟΥΝ ΤΗΝ ΑΠΟΡΡΟΦΗΣΗ ΑΙΜΙΚΟΥ ΚΑΙ ΜΗ ΑΙΜΙΚΟΥ ΣΙΔΗΡΟΥ 

 

  •  Μειωμένη παραγωγή γαστρικού οξέος
  •  Ασβέστιο ( π.χ. γαλακτοκομικά )

 

ΔΙΑΤΡΟΦΙΚΗ ΠΑΡΕΜΒΑΣΗ 

 

Όπως έχει ήδη αναφερθεί ο σίδηρος των τροφών είναι δύο μορφών : ο αιμικός σίδηρος που βρίσκεται κυρίως στο κρέας και ο μη αιμικός σίδηρος , που βρίσκεται κυρίως στις φυτικές τροφές. Τροφές πλούσιες σε σίδηρο είναι το κόκκινο κρέας , ο κρόκος του αυγού , τα όσπρια , οι ξηροί καρποί , τα ολικής αλέσεως δημητριακά. Για να αυξηθεί η απορρόφηση του σιδήρου που προσλαμβάνεται από τις τροφές συστήνονται τα ακόλουθα :

 

  •  Να καταναλώνονται τροφές με αιμικό σίδηρο ( π.χ. κρέας , πουλερικά , ψάρια )
  •  Να αποφεύγεται η κατανάλωση καφέ ή τσαγιού μαζί με τα γεύματα και για τουλάχιστον μία ώρα μετά από αυτό
  •  Να καταναλώνονται τροφές πλούσιες σε βιταμίνη C μαζί με τα γεύματα ( π.χ. πορτοκάλι , φράουλες , ακτινίδιο ).
  •  Τα συμπληρώματα ασβεστίου ή η κατανάλωση τροφίμων πλούσιων σε ασβέστιο πρέπει να χορηγούνται μακριά από τα γεύματα (π.χ. γαλακτοκομικά ).
  • Να καταναλώνεται μικρή ποσότητα λευκού κρασιού μαζί με γεύμα λαχανικών ή οσπρίων και όχι κόκκινο γιατί το κόκκινο περιέχει πολυφαινόλες.
  •  Να καταναλώνεται λευκό ψωμί γιατί το ψωμί ολικής αλέσεως περιέχει ίνες οι οποίες εμποδίζουν την αφομείωση του μη αιμικού σιδήρου.

 

ΗΜΕΡΗΣΙΕΣ ΑΝΑΓΚΕΣ 

 

Η συνιστώμενη διαιτητική πρόσληψη σιδήρου για κάθε ηλικιακή ομάδα  σύμφωνα με την National Academy of Sciences-Food and Nutrition Board , 2001 έχει οριστεί ως :

 

  • Βρέφη μέχρι 6 μηνών : 0,27 mg
  •  Βρέφη 7-12 μηνών : 11 mg
  •  Άνδρες άνω των 18 ετών και γυναίκες άνω των 50 ετών : 8 mg
  •  Γυναίκες 19-50 ετών : 18 mg