Γαστροοισοφαγική Παλινδρομική Νόσος

ΔΙΑΙΤΗΤΙΚΗ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΓΟΠΝ
Γενικά ο στόχος είναι ο περιορισμός της παλινδρόμησης και του ερεθισμού του οισοφάγου , τα οποία επιτυγχάνονται με μείωση της γαστρικής οξύτητας και περιορισμό τροφών , ουσιών και δραστηριοτήτων που χαλαρώνουν τον κεντρικό οισοφαγικό σφιγκτήρα.

 
Σύσταση της δίαιτας : Ο περιορισμός του προσλαμβανόμενου λίπους , αποτελεί μία από τις συστάσεις που γίνονται σε ασθενείς με ΓΟΠΝ. Το λίπος είχε θεωρηθεί ότι μειώνει την πίεση του κεντρικού οισοφαγικού σφιγκτήρα και επιδεινώνει τα επεισόδια μεταγευματικής ΓΟΠΝ. Πρόσφατες καλά σχεδιασμένες μελέτες απέτυχαν να αποδείξουν τις παραπάνω αρνητικές επιδράσεις του λίπους , τόσο σε ασθενείς που έπασχαν από ΓΟΠΝ , όσο και σε υγιείς , γι αυτό και η ευρεία σύσταση κατανάλωσης χαμηλών σε λίπος διαιτών δε δικαιολογείται για τους ασθενείς αυτούς. Η μοναδική περίπτωση , στην οποία ο περιορισμός λίπους έχει ενδεχομένως ευεργετικό αποτέλεσμα είναι στους ασθενείς με ΓΟΠΝ , οι οποίοι πάσχουν από δυσπεπτικά σύνδρομα , σοβαρή καθυστέρηση της γαστρικής κένωσης ή και τα δύο. Τα γλυκά και ιδίως η σοκολάτα θεωρούνται ότι επιδεινώνουν τα συμπτώματα της ΓΟΠΝ , κυρίως της υψηλής ωσμωτικότητάς τους και της υψηλής περιεκτικότητα σε λίπος. Τα ανθρακούχα ποτά φαίνεται πως ασκούν αρνητική επίδραση στους μηχανισμούς της ΓΟΠΝ , προκαλώντας αύξηση των παροδικών χαλάσεων του κεντρικού οισοφαγικού σφιγκτήρα ή μείωση στην πίεση του. Οι αλλαγές αυτές οφείλονται στο ανθρακικό και όχι σε κάποια άλλα συστατικά των ποτών αυτών. Παράλληλα οι χυμοί και ιδιαίτερα των εσπεριδοειδών και της τομάτας , έχει βρεθεί ότι προκαλούν αύξηση των συμπτωμάτων παλινδρόμησης , κυρίως λόγο της οξύτητάς τους. Η πρόσληψη καφέ είναι άλλος ένας παράγοντας που ενοχοποιείται για την επιδείνωση του αισθήματος καύσου , όχι λόγο κάποιας επίδρασης αυτού στην πίεση του κεντρικού οισοφαγικού σφιγκτήρα , αλλά εξαιτίας του άμεσου ερεθισμού που ασκεί στον οισοφαγικό βλεννογόνο και της επίδρασής του στην παραγωγή οξέος. Επιπρόσθετα η πρόσληψη ντεκαφεινέ καφέ έχει βρεθεί ότι μειώνει τα συμπτώματα της ΓΟΠΝ. Τέλος ο δυόσμος ,η μέντα , το κρεμμύδι και το σκόρδο έχουν ενοχοποιηθεί κατά καιρούς για την επιδείνωση της ΓΟΠΝ , χωρίς όμως να υπάρχουν επιστημονικές ενδείξεις , που να επιβάλλουν τον περιορισμό της κατανάλωσής τους.

 
Σχεδιασμός γευμάτων : Τα μεγάλα γεύματα προκαλούν γαστρική διάταση , η οποία αυξάνει τις παροδικές χαλάσεις του κεντρικού οισοφαγικού σφιγκτήρα. Συνεπώς , οι ασθενείς που πάσχουν από ΓΟΠΝ πρέπει να αποφεύγουν τα μεγάλα σε όγκο γεύματα και να προτιμούν μικρά και συχνά.

 

Κατανάλωση αλκοόλ : Οι ασθενείς με ΓΟΠΝ αναφέρουν συχνά συμπτώματα καύσου μετά την πρόσληψη αλκοολούχων ποτών. Το αλκοόλ ασκεί μία άμεση τοξική επίδραση στον οισοφαγικό βλεννογόνο και επιπλέον προκαλεί μείωση στην πίεση του κεντρικού οισοφαγικού σφιγκτήρα , η οποία παρατηρείται κατά την κατανάλωση ποτών υψηλής περιεκτικότητας σε αλκοόλ αλλά και άλλων όπως κρασιού και μπίρας.

 

Κάπνισμα : Το κάπνισμα επηρεάζει αρνητικά τους μηχανισμούς της ΓΟΠΝ μειώνοντας την πίεση του κεντρικού οισοφαγικού σφιγκτήρα ως και την έκκριση των διττανθρακικών
ιόντων του σιέλου γεγονός που επηρεάζει την ικανότητα του σιέλου να εξουδετερώνει το ενδοοισοφαγικό οξύ.

 

Θέση ύπνου : Υπάρχουν αρκετές μελέτες που έχουν ερευνήσει τη συμβολή της θέσης του σώματος κατά την κατάκλιση , στην επιδείνωση των συμπτωμάτων της ΓΟΠΝ. Σύμφωνα με τις μελέτες αυτές οι συγκεκριμένοι ασθενείς ωφελούνται αν κατακλίνονται έχοντας το κεφάλι και τον κορμό υπερυψωμένο και όταν αποφεύγουν την κατάκλιση 2-3 ώρες μετά τα γεύματα. Αλλά και το πλευρό ( δεξί ή αριστερό ) , στο οποίο ξαπλώνουν οι ασθενείς φαίνεται ότι έχει σημασία , αφού η κατάκλιση στο δεξί πλευρό προκαλεί επιδείνωση των συμπτωμάτων της νόσου.

 

Σωματική δραστηριότητα : Η άσκηση και πιο συγκεκριμένα το τρέξιμο προκαλεί ΓΟΠΝ , αυξάνοντας πιθανώς τις παροδικές χαλάσεις του κεντρικού οισοφαγικού σφιγκτήρα και για το λόγο αυτό στους ασθενείς με ΓΟΠΝ συνιστάται αποφυγή σωματικής δραστηριότητας , τουλάχιστον αμέσως μετά τα γεύματα.

 

Παχυσαρκία και ΓΟΠΝ : Η παχυσαρκία αποτελεί ένα ισχυρό παράγοντα κινδύνου για ΓΟΠΝ λόγω αύξησης της ενδοκοιλιακής πίεσης. Εντούτοις , δεν είναι ακόμη ξεκάθαρο αν οι ασθενείς θα ωφεληθούν από μία απώλεια βάρους , αφού τα αποτελέσματα σχετικών ερευνών είναι αντικρουόμενα.

 

ΤΡΟΠΟΠΟΙΗΣΕΙΣ ΣΤΟΝ ΤΡΟΠΟ ΖΩΗΣ ΑΣΘΕΝΩΝ ΜΕ ΓΟΠΝ

  •  Αποφυγή αυξημένων ποσοτήτων αναψυκτικών και όξινων χυμών εσπεριδοειδών ( π.χ. χυμός τομάτας , χυμός λεμονιού , χυμός πορτοκαλιού ).
  • Αποφυγή του καφέ και περιορισμός της σοκολάτας και γενικά των γλυκών.
  •  Αποφυγή λιπαρών γευμάτων (κρέας μικρών ζώων, ζαμπόν, μπέικον, αλλαντικά, κονσέρβες, λιπαρά ψάρια, λιπαρές σάλτσες, πχ μαγιονέζα, λιπαρά τυριά, τηγανιτό βούτυρο, λάδι ή μαργαρίνη)
  •  Περιορισμός των αλκοολούχων ποτών.
  •  Αποχή από το κάπνισμα.
  •  Αποφυγή κατάκλισης για 2-3 ώρες μετά το γεύμα και ανύψωση του κεφαλιού και του κορμού κατά τον ύπνο.
  •  Η κατάκλιση στο αριστερό πλευρό πιθανώς να βοηθήσει τους ασθενείς.
  •  Αποφυγή σωματικής δραστηριότητας μετά τα γεύματα.
  •  Μείωση του βάρους σε άτομα υπέρβαρα ή παχύσαρκα και αποφυγή στενών ρούχων και ζωνών.

 

ΠΡΟΣΟΧΗ: Ανάμεσα στους ασθενείς μπορεί να υπάρχουν πολύ σημαντικές διαφορές ως προς τις ανοχές τους στον τύπο και την ποσότητα τροφίμων και καρυκευμάτων. Ο διαιτολόγος μπορεί να βοηθήσει τον ασθενεί να εντοπίσει τις προσωπικές του δυσανεξίες συμβουλεύοντας τον να τηρεί ημερολόγιο κατανάλωσης τροφίμων και ροφημάτων. Η εκτίμηση του παραπάνω ημερολογίου από το διαιτολόγο , αποτελεί τη βάση για τον καθορισμό του τύπου και της ποσότητας των τροφών , που μπορεί ο κάθε ασθενής να ανεχθεί